7. Twee olifanten in Parijs

Sommige uitdrukkingen worden zo vaak gebruikt dat we er niet meer bij stilstaan waar ze vandaan komen. Als we in deze aflevering aankondigen dat twee olifanten op het menu staan, klopt dat, maar het is helaas ook letterlijk het lot van Castor en Pollux. Twee prachtige namen voor twee dieren die het zwaar te verduren krijgen. En dat geldt ook voor deel twee van deze episode. In ‘De ziel van Parijs’ heet dit verhaal Lentebries. Dat klinkt zacht en hoopvol, maar het is kei- en keihard.

Hoewel Kerstmis in het jaar 1870 ook nog op een zondag valt, viert Parijs geen feest. Al 99 dagen houden de Pruisen de stad hermetisch afgesloten. De Parijzenaars zijn verkleumd en uitgehongerd. Na paarden verschijnen ook honden, katten en ratten op het bord. In de betere restaurants, zoals bij Voisin op de hoek van de rue Saint-Honoré en de rue Cambon, mag het vanavond voor de meest vermogenden zelfs iets meer zijn: heldere soep van olifant en gebraden kamelenbout. Het cynische van de Frans-Pruisische oorlog is dat het de Pruisische staatsman Otto von Bismarck noch om Parijs noch om Frankrijk te doen is, maar om zijn persoonlijke droom: de eenmaking van Duitsland. Om een volk aan elkaar te smeden, weet Bismarck, helpt niets beter dan een buitenlandse vijand. Na een oorlog met Denemarken en een met Oostenrijk laat de Pruisische minister-president nu zijn oog vallen op Frankrijk. Een beproeving voor de trotse hoofdstad Parijs.

Hoewel operatie Lentebries – Vent Printanier – op de warme zomerdagen

16 en 17 juli valt, laat ze een vrieskou neerdalen over de moegetergde

Joodse bevolking van Parijs. Op 13 juli 1942 stuurt Emile Hennequin,

directeur de la police municipale, zijn geheime circulaire naar alle districtscommissarissen van Parijs en die van de voorsteden: “De bezettingsmacht

heeft besloten tot de arrestatie en het bijeenbrengen van een

bepaald aantal buitenlandse Joden.” In negen pagina’s zet hij uiteen

hoe de verschillende politieafdelingen in deze klopjacht ook vrouwen

en kinderen moeten arresteren. De hele operatie zal niet worden uitgevoerd

door Duitsers, maar door Fransen. Drie dagen later vangen agents

capteurs in een groots opgezette mensenjacht meer dan 13.000 Joden.