mr.drs. Jos Otten, Lid Kring Amsterdamse Economen, Voormalig faculteitsdirecteur HvA en Amsterdamse Gevelstenen specialist

"Bouw een boot en zoek het leven"Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door dakzaken

Er zijn mensen die het leven ondergaan. En er zijn mensen die het leven ontleden — met de honger van een ontdekkingsreiziger en de precisie van een forensisch wetenschapper. Jos Otten behoort ondubbelzinnig tot de tweede categorie.

Geboren op 19 november 1942 op Java, te midden van de wereldgeschiedenis op haar meest gewelddadig, begon zijn leven al als een verhaal dat verteld moest worden. Zijn vader zat in krijgsgevangenschap. Zijn moeder — een Indo-vrouw wier eerste taal Maleis was, haar tweede Duits en haar derde pas Nederlands — moest alleen zien te overleven in een wereld die op zijn grondvesten trilde. En de kleine Jos? Die overleefde ook. Letterlijk.

Hij bracht tweeënhalf jaar door in het Japanse interneringskamp Lampersari in Semarang. Als kind van nog geen drie jaar was de Japanner voor hem "de boeman" — het schrikbeeld waarmee zijn oma hem aanspoorde zijn eten op te eten. Rachitis. Hongeroedeem. Pellagra bij zijn zusje. En toch: geen bitterheid. Geen zelfmedelijden. Geen behoefte om het verleden als een schild vóór zich te dragen.

"Kijk," zegt Jos in deze aflevering, "het waren overlevers. Het is geweest. We hebben het overleefd. Swam erover. We gaan door."

Dat is de toon van zijn leven. En het is precies die toon die deze aflevering van Pensionado zo bijzonder maakt.

Een man met vele lagen

Jos Otten is meester in de rechten én drs. in de economie. Hij werkte bij de Gemeentegiro en KPN, was directeur aan de Hogeschool van Amsterdam en heeft een indrukwekkend professioneel parcours achter de rug. Maar wie denkt dat dát het verhaal is, heeft het mis. Want achter de titels en functies schuilt een man die al zijn hele leven op zoek is naar iets veel fundamentelers: verloren betekenis.

Die zoektocht heeft een zeer concrete, bijna poëtische uitingsvorm gevonden: de Amsterdamse gevelstenen. Al meer dan 35 jaar is Jos voorzitter en oprichter van de Vrienden van de Amsterdamse Gevelstenen — een vereniging die de verborgen verhalen achter elke steen optekent, restaureert en bewaart. "Forensisch zoeken naar betekenissen," noemt hij het zelf. En wie hem hoort praten over een gevelsteen, voelt hoe hij in elk stukje baksteen een mensenleven ziet.

Het is dezelfde blik waarmee hij zijn eigen verleden beschouwt. Geen nostalgie, geen slachtofferrol — maar aandacht. Nieuwsgierigheid. De bereidheid om precies te kijken wat er werkelijk is.

Over trauma en veerkracht: een ongemakkelijke boodschap

Jos is niet bang om controversieel te zijn. In een wereld waar intergenerationeel trauma steeds vaker als identiteitsanker wordt ingezet, kiest hij bewust voor een andere koers.