Ondermijning: van vriendelijke praatjes tot chantage

Ondermijning is een term die steeds vaker opduikt in de wereld van veiligheid en beveiliging. Maar wat betekent het eigenlijk? Volgens Peter van der Wateren, Business Unit Manager bij G4S Security Services, draait ondermijning om het gebruik van legale structuren door illegale organisaties.

Simpel gezegd: de onderwereld maakt gebruik van de infrastructuur van de bovenwereld. Dit kan in allerlei vormen voorkomen, van witwassen in obscure telefoonwinkels tot corrupte havenmedewerkers die toegang verlenen tot containers vol drugs.

Tijdens de podcast Focus, de Nederlandse safety- en security-podcast, sprak host Joost van der Veen met Van der Wateren over de impact van ondermijning, de risico’s voor beveiligingspersoneel en hoe bedrijven en individuen zich hiertegen kunnen wapenen.

Ondermijning is overalVeel mensen denken bij ondermijning aan grote drugsoperaties in de Rotterdamse haven, maar de realiteit is dat het zich in allerlei sectoren en op diverse locaties kan voordoen. “Als je op zaterdag langs een bedrijventerrein loopt, dan zie je misschien winkels die er altijd leeg uitzien, maar toch een hoge omzet draaien. Dat kan een indicatie zijn van witwaspraktijken,” aldus Van der Wateren.

Een belangrijk aspect van ondermijning is dat het vaak onzichtbaar is. Het gebeurt subtiel, soms bijna ongemerkt. Dit maakt het extra gevaarlijk, vooral voor mensen die in de beveiliging werken.

Waarom zijn beveiligers een doelwit?Beveiligers hebben vaak toegang tot locaties en informatie die waardevol kan zijn voor criminele organisaties. “Onze mensen kunnen toegang verstrekken tot locaties waar anderen niet mogen komen,” zegt Van der Wateren. “Dat maakt hen interessant voor criminelen.”

Criminelen gebruiken verschillende methoden om beveiligers of andere medewerkers binnen organisaties te benaderen en te beïnvloeden. Dit kan op twee manieren gebeuren:

Verleiding en manipulatieDit begint vaak subtiel, bijvoorbeeld met een vriendschap in de sportschool of een vriendelijke benadering op een feestje. “Ze maken een praatje, tonen interesse in je werk en na verloop van tijd vragen ze je een kleine gunst,” legt Van der Wateren uit. “Eerst iets kleins, maar als je eenmaal ‘ja’ zegt, zit je vast in het web.”

Intimidatie en bedreigingIn sommige gevallen schuwen criminelen het niet om geweld of chantage in te zetten. “Als ze je echt willen hebben, dan kunnen ze dreigen met geweld tegen jou of je familie,” waarschuwt Van der Wateren.

Dit is geen fictief scenario uit een misdaadfilm, maar een realiteit waar beveiligers dagelijks mee te maken kunnen krijgen.

Hoe groot is het probleem?Exacte cijfers over ondermijning zijn moeilijk te verkrijgen, omdat veel gevallen niet gemeld worden. “We weten dat het gebeurt, maar de meldingsbereidheid is laag,” vertelt Van der Wateren. “Dat kan komen doordat mensen bang zijn, niet weten waar ze het moeten melden, of simpelweg niet doorhebben dat ze gemanipuleerd worden.”

G4S heeft een meldpunt opgezet en organiseert workshops om medewerkers bewuster te maken van de risico’s. Toch blijft het aantal meldingen achter. “En dat terwijl we zeker weten dat ondermijning op plekken waar wij werken plaatsvindt.”