อ่าน ‘ความเปลี่ยวดาย’ อันกึกก้อง แต่ไม่เคยเกินต้าน | ASAN EP.25

คนรักหนังสือจะรู้กันดีว่า หนังสือแต่ละเล่มเต็มไปด้วยแรงงานที่มองไม่เห็นนับไม่ถ้วน และใช้เวลานานเป็นปี ๆ กว่าจะเสร็จสมบูรณ์พร้อมจำหน่าย

‘ฮัญจา’ ตัวละครเอกจากเรื่อง ‘ความเปลี่ยวดายอันกึกก้องเกินต้าน’ หรือ ‘Příliš hlučná samota’ ของ โบฮุมิล ฮราบัล รู้เรื่องนี้ดีกว่าใคร เพราะเขาไม่แค่หลงรักหนังสือหัวปักหัวปำ แต่ยังทำงานและคลุกคลีอยู่กับหนังสือเช้ายันค่ำมานานกว่า 35 ปี ในห้องใต้ดิน ณ กรุงปราก

เขาไม่ใช่นักเขียน ไม่ใช่บรรณาธิการ ไม่ได้สังกัดตำแหน่งใด ๆ ในโรงพิมพ์ สรุปง่าย ๆ ว่า เขาไม่ใช่ผู้สร้าง แต่เป็น ‘ผู้ทำลาย’ ที่ต้องกล้ำกลืนบดอัดสิ่งที่ตนเองเทิดทูน ทั้งหนังสือต้องห้ามที่รัฐบาลไม่อนุญาตให้มีไว้ในครอบครอง ภาพพิมพ์งานศิลปะระดับโลก และซากกระดาษทุกประเภท โดยมีสงครามเป็นฉากหลัง และเบียร์ปริมาณเท่าสระโอลิมปิกเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวกาย-ใจ

นอกเหนือไปจากการเล่าถึงชีวิตอันเปลี่ยวดายในช่วงสงคราม ผ่านมุมมองของชายวัยใกล้ชรา การแปลนวนิยายเล่มนี้ก็น่าสนใจไม่แพ้กัน ด้วยว่าเป็นหนังสือที่แปลตรงจากต้นภาษาเช็กเป็นภาษาไทยเล่มแรก  และเลือกใช้ ‘กู’ เป็นสรรพนามแทนตัวละครเอกตลอดเล่ม

…ทั้งหมดนี้ ก็เพียงเพื่อจะชวนคุณทุกคน มาคุยกันจริงจังเกี่ยวกับ ‘คุณค่า’ ของความรู้ ความทรงจำ ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ฯลฯ ในโลกที่กำลังบดขยี้ทุกอย่างโดยที่เราไม่ทันตั้งตัว