De Reflector - De geheime dienst: een gevaar voor de democratie? | Rowin Jansen en Bart Jacobs

“… Maar wat je nu in Amerika ziet, zo schaamteloos, zo snel ook, waarin die geheime diensten echt achter de president aan worden gezet. Zij zorgen ervoor dat de belangen van de president worden behartigd. Ja, dat heeft wel bij ons, denk ik, tot enige schrik geleid. Want dat is een scenario waarin niemand terecht wil komen. Dat is een horrorscenario voor de democratie. …“

Zijn de geheime diensten een gevaar voor de democratie? In steeds meer landen zien we machthebbers de geheime diensten misbruiken om hun eigen invloed te verstevigen en politieke tegenstand in de kiem te smoren. Hoe kan een orgaan dat bedoeld is om de rechtstaat te beschermen er juist een bedreiging voor worden? En kan dat ook in Nederland gebeuren? Juristen Bart Jacobs en Rowin Jansen vertellen in deze Reflector over hun nieuwe boek 'Democratie onder druk: over de geheime diensten in turbulente tijden'. Luister naar deze podcast en leer meer over hoe het misbruik van geheime diensten ook in Nederland een gevaar voor de democratie kan zijn.

Misbruik door machthebbers

Wat als een Nederlandse minister politieke tegenstanders aanmerkt als een ‘gevaar voor de nationale veiligheid’ of zelfs als ‘terrorist’? Wie stopt de minister als deze vervolgens de geheime diensten inzet voor zijn eigen politieke doelen? Dit soort praktijken kennen we al van dictaturen, maar het komt nu ook voor bij bondgenoten zoals Polen, Hongarije en de Verenigde Staten. Hoe goed is de Nederlandse rechtstaat bestand tegen dit soort misbruik van de diensten?

In 'Democratie onder druk. Over de geheime diensten in turbulente tijden' beschrijven Bart Jacobs en Rowin Jansen verschillende scenario’s waarin zaken ook in Nederland kunnen ontsporen en hoe we dat kunnen voorkomen.

De voertaal is Nederlands.

Lees ook het RU onderzoeksnieuwsbericht: 'Koester en versterk de vangrails van de democratie, zeker nu': https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/koester-en-versterk-de-vangrails-van-de-democratie-zeker-nu

Of luister naar het fragment van het Radio 1 programma Spraakmakers, met Rowin Jansen: https://www.nporadio1.nl/fragmenten/spraakmakers/019e1ae4-a63e-7007-878d-520aef0762e3/2026-05-12-democratie-onder-druk-inlichtingendiensten

Over de sprekers

Rowin Jansen is universitair docent Algemene Rechtswetenschap aan de Radboud Universiteit. Hij is gespecialiseerd in het nationale veiligheidsrecht en onderzocht in zijn promotieonderzoek het toezicht op de AIVD en de MIVD. Hij publiceert over o.a. spionage, sabotage en de bescherming van (staats)geheime informatie. Samen met jurist Bart Jacobs schreef hij het boek 'Democratie onder druk: over de geheime diensten in turbulente tijden' (2026).

Bart Jacobs is hoogleraar Computer security, privacy & identity aan de

Radboud Universiteit. Zijn werk beslaat zowel theoretische