#67 - Czy mamy wolną wolę? Dyskusje z naukowcami

Czy mamy wolną wolę? Czy w dokładnie tej samej sytuacji naprawdę moglibyśmy podjąć inną decyzję? Skąd biorą się nasze myśli, intencje i poczucie kontroli? I czy porzucenie wolnej woli musi oznaczać, że nasze decyzje nie mają znaczenia?

W dzisiejszym, trochę eksperymentalnym odcinku wracam do tematu, który pojawia się w podcaście od samego początku. Najpierw przypominam, dlaczego odrzucam wolną wolę rozumianą jako ostateczne, niezależne autorstwo naszych decyzji. Potem przechodzimy do fragmentów siedmiu wcześniejszych rozmów z naukowcami. Z jednymi się zgadzamy, z innymi dosyć mocno dyskutujemy. Patrzymy na ten sam problem z perspektywy neurobiologii, fizyki, psychologii i filozofii.

W odcinku poruszamy m.in. następujące kwestie:

- Czym różni się wolna wola od sprawczości, podejmowania decyzji i samokontroli?- Czy determinizm albo prawdziwa losowość pozwalają nam być niezależnymi autorami własnych wyborów?- Co możemy zauważyć, przyglądając się temu, jak pojawiają się nasze myśli?- Co eksperymenty Libeta mówią o podejmowaniu decyzji i czy rozstrzygają spór o wolną wolę?- Czy świadomość wpływa na nasze działania, czy tylko towarzyszy pracy mózgu?- Czy uprawianie nauki wymaga założenia wolnej woli?- Jak biologia, historia i kultura kształtują nasze wybory?- Czy można odrzucić wolną wolę, zachowując odpowiedzialność i sens działania?- Dlaczego porzucenie tej idei może prowadzić do większego współczucia i akceptacji, zamiast do nihilizmu?

Goście odcinka:

* dr Paweł Boguszewski: neurobiolog i popularyzator nauki.* prof. Marek Kuś: fizyk teoretyk* prof. Marek Binder: psycholog zajmujący się badaniem świadomości.* prof. Bartosz Brożek: filozof, prawnik i kognitywista.* dr hab. Michał Eckstein: fizyk zajmujący się matematycznymi podstawami teorii fizycznych.* prof. Andrzej Leder: filozof i psychiatra.* prof. Wojciech Glac: neurobiolog i popularyzator wiedzy o mózgu.

Zachęcam również do posłuchania pełnych rozmów.

Rozdziały:00:00:00 Wstęp i kilka słów o podcaście00:03:18 Co rozumiem przez wolną wolę?00:05:35 Człowiek jako część przyrody00:07:24 Determinizm, losowość i wolna wola00:09:55 Skąd bierze się poczucie kontroli?00:12:14 Czy wybieramy własne myśli? Mały eksperyment00:15:39 Czy bez wolnej woli wszystko traci sens?00:17:35 Brak wolnej woli a fatalizm00:20:38 Współczucie, akceptacja i odpowiedzialność00:25:26 Paweł Boguszewski: mózg, decyzje i wolna wola00:32:30 Eksperyment Libeta i opóźnienia w pracy mózgu00:36:04 Mózg a poczucie "ja"00:37:48 Odpowiedzialność i ochrona społeczeństwa00:44:27 Marek Kuś: determinizm, przypadek i "trzecia droga"00:51:32 Marek Binder: czy świadomość wpływa na decyzje?00:55:06 Bartosz Brożek: wolna wola i psychologia potoczna00:58:50 Michał Eckstein: czy nauka potrzebuje wolnej woli?01:04:11 Andrzej Leder: granice wolności i metafora surfera01:09:47 Determinizm, nieprzewidywalność i rola obserwatora01:20:04 Czy musimy żyć tak, jakby wolna wola istniała?01:21:31 Wojciech Glac: neurony, refleksja i samokontrola01:32:29 Zmiana zachowania i ryzyko manipulacji01:34:51 Zakończenie

Dajcie znać w komentarzach, czy taka forma Wam się podoba i jaki temat warto zebrać w kolejnej kompilacji. Może emergencja, inteligencja albo świadomość?

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.