#69 - Jak powstał człowiek? Mózg, język i zagadki ewolucji | dr Marcin Ryszkiewicz

W tym odcinku rozmawiam z dr. Marcinem Ryszkiewiczem o ewolucji człowieka i cechach, które uczyniły nas ludźmi.

Co uczyniło nas ludźmi? Skąd wzięły się nasz duży mózg, zdolność do współpracy i język? I na ile potrafimy dziś odtworzyć procesy, które ukształtowały nasz gatunek?

W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z dr. Marcinem Ryszkiewiczem, geologiem, ewolucjonistą i popularyzatorem nauki.

W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

* Kiedy właściwie możemy zacząć mówić o człowieku i dlaczego trudno wskazać jedną wyraźną granicę?* Jakie hipotezy wyjaśniają pojawienie się dwunożności i wyprostowanej postawy?* Co mogło umożliwić rozwój tak kosztownego energetycznie narządu jak ludzki mózg?* Jaką rolę w naszej ewolucji mogły odegrać zmiany diety, wykorzystanie ognia i narzędzia?* Jak ewolucja wykorzystuje istniejące struktury do nowych funkcji?* Jak długie dzieciństwo i zależność od opiekunów mogły wpłynąć na rozwój współpracy?* Dlaczego zaczęliśmy współpracować również z osobami spoza najbliższej rodziny?* Kiedy mógł pojawić się język i co o jego początkach mogą powiedzieć sztuka oraz komunikacja zwierząt?* Co rozwój języka u dzieci może nam powiedzieć o naszych wrodzonych zdolnościach?* Jakie ślady spotkań z neandertalczykami i innymi dawnymi ludźmi zachowały się w naszych genach?* Jak odróżnić dobrze uzasadnioną rekonstrukcję ewolucji od przekonującej opowieści dopasowanej do znanych faktów?

Dr Marcin Ryszkiewicz studiował geologię na Uniwersytecie Warszawskim oraz na Uniwersytecie Piotra i Marii Curie w Paryżu. Jest autorem książek poświęconych ewolucji i historii naturalnej, m.in. "Homo sapiens. Meandry ewolucji" oraz "4 miliardy lat. Eseje o ewolucji". Jego teksty ukazywały się m.in. w "Świecie Nauki", "Wiedzy i Życiu" oraz "Polityce".Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Marcin_Ryszkiewicz

Rozdziały:

00:00:00 Wstęp00:01:03 Kiedy zaczyna się człowiek?00:05:00 Dlaczego ewolucja człowieka przypomina sieć?00:07:00 Skąd wzięła się dwunożność?00:14:15 Życie na drzewach a wyprostowana postawa00:18:37 Hipoteza "wodnej małpy"00:26:03 Dlaczego nasz mózg się powiększył?00:30:57 Ogień, dieta i rozwój mózgu00:34:00 Jak ewolucja nadaje strukturom nowe funkcje?00:38:15 Duży mózg, poród i długie dzieciństwo00:41:37 Opieka nad dziećmi i rozwój współpracy00:46:08 Od rodziny do plemienia: "my" i "oni"00:48:28 Kiedy pojawił się język?00:57:41 Dzieci, gramatyka i wrodzone zdolności językowe01:03:58 Ludzki język a komunikacja zwierzą