1033. Paleontolog w Maroku - prof. dr hab. Mikołaj K. Zapalski

<p>Wykład prof. dr hab. Mikołaja K. Zapalskiego w ramach Dnia Paleontologa na Wydziale Geologii Uniwersytetu Warszawskiego [25 kwietnia 2026 r.]Dlaczego Maroko jest jednym z najciekawszych miejsc na świecie dla paleontologów? Co można odczytać ze skał odsłoniętych na pustyni? I jak wygląda praca badacza, który próbuje zrekonstruować morskie ekosystemy sprzed setek milionów lat?Prof. Mikołaj Zapalski zabiera słuchaczy do marokańskiego Antyatlasu – regionu zbudowanego głównie ze skał paleozoicznych i prekambryjskich. Suchy, niemal pozbawiony roślinności krajobraz pozwala śledzić warstwy skalne na bardzo dużych odległościach. Skamieniałości są często doskonale wypreparowane przez pustynne wietrzenie, dzięki czemu można zobaczyć nawet najdrobniejsze szczegóły ich budowy.Prowadzący opowiada o geologii Maroka, pracy terenowej oraz niezwykłym lokalnym rynku skamieniałości. Szczególną popularnością cieszą się trylobity, choć kompletne okazy należą do rzadkości. Wiele sprzedawanych egzemplarzy jest składanych z fragmentów różnych osobników, a czasem nawet różnych gatunków.Jednym z najważniejszych paleontologicznych stanowisk w Maroku jest Fezouata, położona w okolicach Zagory. Odkryto tam wyjątkowo zachowane skamieniałości sprzed około 480 milionów lat, pochodzące z ordowiku. Oprócz zmineralizowanych szkieletów zachowały się także delikatne części organizmów, między innymi odnóża i czułki, które zwykle nie ulegają fosylizacji.Główna część wykładu dotyczy jednak dewonu i dawnych raf koralowych. Prof. Mikołaj Zapalski pokazuje pozostałości rafy, która rozwijała się w ciepłym morzu u wybrzeży Gondwany. Na jej zboczach znaleziono płaskie i listkowate kolonie koralowców, przypominające formy występujące współcześnie w miejscach, do których dociera niewiele światła.Dlaczego koralowce żyjące głębiej przybierają płaski kształt? Wiele współczesnych gatunków pozostaje w symbiozie z glonami, które dzięki fotosyntezie dostarczają im część pożywienia. Im mniej światła dociera do dna, tym większą powierzchnię muszą tworzyć kolonie, aby je skutecznie wychwytywać.Na tej podstawie badacze zrekonstruowali pierwszy rozpoznany paleozoiczny ekosystem mezofotyczny z Gondwany. Płaskie koralowce żyły na większej głębokości, w sąsiedztwie głównej części rafy. Ich zmienny kształt może świadczyć o okresowych zmianach przejrzystości wody powodowanych przez sztormy i przemieszczanie osadu.Wykład wyjaśnia także pojęcie ewolucji konwergentnej. Paleozoiczne koralowce nie były blisko spokrewnione