GPT-5.6 achter de cyberpoort, en waarom open source niet gratis is

<p>In aflevering 9 praten we je in twintig minuten bij over twee onderwerpen die dichter bij elkaar liggen dan je denkt.</p><p>Eerst GPT-5.6. OpenAI kondigde het aan in drie smaken (Sol, Terra en Luna), en wat ons vooral opviel: de inzet zit niet op meer kunnen, maar op goedkoper. Terra is volgens OpenAI vergelijkbaar met 5.5, maar twee keer zo goedkoop, en daar zit volgens ons de echte strijd, want tokens kosten stroom en datacenters worden niet snel genoeg gebouwd. We delen Rob's torenhoge token-rekening op Fable, waarom de zuinige Chinese aanpak interessant is, en we duiken in de cyberpoort: in de VS kun je een krachtig model alleen nog via een overheidsloket breed uitrollen, beoordeeld op cybervaardigheid. Dat raakt nu zowel Anthropic (Fable 5 en Mythos 5) als OpenAI. En de hamvraag: een open model als DeepSeek hoeft daar niet langs, dus hoe houdbaar is zo'n poort eigenlijk?</p><p>Daarna het stuk van Rob: open source is niet hetzelfde als gratis, het draait om de licentie. We lopen langs de drie smaken (van vrijheid-blijheid zoals MIT, via deel-alles zoals GPL en AGPL, tot het grijze gebied van LGPL met JavaScript-bundling), waarom je een eenmaal uitgegeven versie niet zomaar van licentie kunt veranderen, en de plicht die bijna iedereen vergeet: de licentietekst en het copyright meeleveren aan je gebruiker. Rob vertelt hoe ze dat zelf met een pop-up oplosten, waarom de EFF en grote foundations hier wel degelijk juristen op zetten, en hoe dit raakt aan de SBOM uit de vorige aflevering.</p><p>We sluiten af met de Werkspoortalks op 16 juli in de Werkspoorkathedraal, met vier sprekers. Aanmelden via <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="http://www.werkspoortalks.nl" target="_blank">www.werkspoortalks.nl</a>.</p><p></p><p>Bronnen:<br />OpenAI, GPT-5.6 Sol: <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://openai.com/index/previewing-gpt-5-6-sol" target="_blank">https://openai.com/index/previewing-gpt-5-6-sol</a><br />Axios, GPT-5.6 onder restricties: <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://www.axios.com/2026/06/26/openai-gpt-sol-terra-luna-trump" target="_blank">https://www.axios.com/2026/06/26/openai-gpt-sol-terra-luna-trump</a><br />CFR, analyse van het AI-besluit: <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://www.cfr.org/articles/assessing-trumps-executive-order-on-ai-oversight" target="_blank">https://www.cfr.org/articles/assessing-trumps-executive-order-on-ai-oversight</a><br />Cybernews, Chinese AI-modellen in de VS: <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://cybernews.com/security/us-lawmakers-bill-bans-chinese-ai-models-across-federal-agencies" target="_blank">https://cybernews.com/security/us-lawmakers-bill-bans-chinese-ai-models-across-federal-agencies</a><br />arXiv, cybervaardigheid open modellen (MITRE OCCULT): <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://arxiv.org/abs/2505.17109" target="_blank">https://arxiv.org/abs/2505.17109</a><br />Arnoud Engelfriet, open source praktijkgids: <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://www.iusmentis.com/computerprogrammas/opensourcesoftware/praktijkgids" target="_blank">https://www.iusmentis.com/computerprogrammas/opensourcesoftware/praktijkgids</a><br />GNU AGPL (SaaS als distributie): <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://www.gnu.org/licenses/agpl-3.0.html" target="_blank">https://www.gnu.org/licenses/agpl-3.0.html</a><br />GNU LGPL (static en dynamic linking): <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://www.gnu.org/licenses/lgpl-3.0.html" target="_blank">https://www.gnu.org/licenses/lgpl-3.0.html</a><br />EFF, handhaving van open source licenties: <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://www.eff.org" target="_blank">https://www.eff.org</a><br />Europese Commissie, Cyber Resilience Act: <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/cyber-resilience-act" target="_blank">https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/cyber-resilience-act</a></p