Franse Politiek 🇫🇷⚛ #72: Ambitions atomiques

Deze week:🌂 Van umbrella naar parapluie🔚 Le Pen, la fin ?

☂️ Parapluie

In alle geopolitieke hectiek probeert Emmanuel Macron zijn rol als Dux Europae weer op te pakken. De draaikolk van omwentelingen van de afgelopen weken, moeten voor hem ook een beetje als een revanche voelen: zijn toespraak in september 2017 aan de Sorbonne, waarin hij onder meer pleitte voor een Europese Defensiefonds, een meer verenigd Europa en vooral voor de ‘strategische autonomie’, werd in andere Europese hoofdsteden wat meewarig ontvangen (en uw correspondent was in die tijd evenmin direct overtuigd).

Nu Europa aan het verwerken is dat de VS niet meer de vanzelfsprekende bondgenoot is die de Amerikanen tachtig jaar waren, wordt de noodzaak tot strategische autonomie door weinigen meer betwist. Uitgerekend Macron heeft daarvoor een belangrijke en angstaanjagende troefkaart: la bombe atomique, een erfenis van Charles de Gaulle die de Republiek groot moest houden in een wereld gedomineerd door supermachten. De huidige Franse president flirt al jaren met het idee om de "force de frappe" een Europese dimensie te geven (dank, Arend-Jan Boekestijn die me op deze speech uit 2020 wees). Zelfs in 1972 erkende toenmalig minister van Defensie Michel Debré al dat de Franse veiligheid niet los gezien kan worden van Europa, maar dat betekende nog niet dat Parijs zijn ultieme machtsmiddel wilde delen. Frankrijk ziet zijn kernwapens als een soeverein instrument: alleen de president beslist over inzet. Minister van Defensie Sébastien Lecornu herhaalde vorige week nog: "Het is Frans, en het blijft Frans.” Ook Marine Le Pen is mordicus tegen het omvolken van de Franse kernwapens.

De vraag is nu: gaan die Franse kernwapens Europa dan toch beschermen? Een uitbreiding van de nucleaire paraplu zou enorme investeringen en een politieke aardverschuiving vergen, iets waar Parijs nu geen trek in heeft. Zelfs als Duitsland of andere Europese landen financieel bijdragen, blijft de beslissing altijd Frans. Toch beweegt er iets. De recente oproep van Friedrich Merz, Duitslands toekomstige bondskanselier van Duitsland, om te praten over een gedeelde nucleaire bescherming, wordt inmiddels gedeeld door een aantal andere Europese lidstaten. De Poolse premier Donald Tusk zei vorige week dat hij “ernstige gesprekken” voert met Macron over een Franse nucleaire bescherming voor zijn land. Dit zou een opvallende stap zijn, aangezien Polen traditioneel leunt op de Amerikaanse nucleaire garantie binnen de NAVO. Ook Denemarken en Litouwen zien wel iets in de Franse kernwapens. België wil zelfs nog verder gaan en naast de Franse, ook Europese kernwapens ontwikkelen. Nederland, tenslotte blijft in de rol van een van de meest atlantische volgelingen: Den Haag rekent nog steeds op de Amerikaanse nucleaire bescherming.

🗣️Dialoog

Macron stelt nu een "strategische dialoog" voor waarin Europese partners kunnen deelnemen aan oefeningen zoals Poker (de Franse tegenhanger van de NAVO-oefeningen Steadfast Noon) die vier keer per jaar wordt gehouden. Dit soort symbolische samenwerking biedt Europese landen een gevoel van betrokkenheid zonder dat Frankrijk zijn ultieme controle opgeeft. Daarnaast wordt er nagedacht over meer praktische samenwerkingen, zoals het positioneren van Franse nucleaire vliegtuigen op Europese bases of gezamenlijke financiering van de modernisering van de Franse afschrikking. Maar zoals François Mitterrand in 1994 al stelde: "De beslissing over de Franse kernwapens zal nooit worden overgedragen aan een alliantie, zelfs niet aan onze trouwste bondgenoten.” De Franse ‘parapluie nucléaire’ blijft voorlopig een exclusief Frans regenscherm, vooral bedoeld om de imaginaire grandeur van de Vijfde Republiek te beschermen. En zo blijft Emmanuel Macron, in de beste gaullistische traditie, de enige Europeaan met een vinger aan de knop van de totale vernietiging. Hopelijk slaapt u vannacht gerust bij die gedachte…

😢 Comment te dire adieu ?

Nu Jean-Marie Le Pen inmiddels het tijdelijke voor