606 – De uitzonderlijke betekenis van voorzitter Mao, ook nu nog

Op 9 september 1976 stierf Mao Zedong (1893 - 1976). Diezelfde dag al herdacht de Tweede Kamer China's 'grote roerganger'. Hij werd alom beschouwd als groot historisch leidersfiguur, revolutionair denker én doener. En als dichter en filosoof. Maar wie was Mao Zedong? Wat maakte hem zo uitzonderlijk, wreed en doeltreffend? Wat is zijn erfenis? En waarom is voorzitter Mao, vijftig jaar na zijn dood, in China weer springlevend?

Jaap Jansen en PG Kroeger vertellen over de studentenleider uit Hunan - bespot om zijn ruraal dialect - die als bibliotheekmedewerker van een geleerde in Beijing opgenomen werd in de intellectuele wereld van marxistische denkers en activisten. Stalins afgezant en vertrouweling Henk Sneevliet zag onmiddellijk zijn talent en dicteerde strategie en tactiek. Stalin werd Mao's voorbeeld, leraar én ergernis.

***

Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!

Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact.

***

De jonge revolutionair ontwikkelde een imago van dorpsonderwijzer en poëet, die de geesten van de volksmassa's kon raken met one-liners en ideologische overtuiging. Als begaafd kalligraaf kon hij zijn teksten bovendien aanlokkelijk maken en als posters verspreiden. Sterke beelden als 'papieren tijger', 'laat honderd bloemen bloeien' en gedichten over revolutionair vuur en zwemmen in de Yangtze werden klassiekers die iedereen kon vatten.

Even kunstminnend als Stalin werd hij minstens zo wreed en egomaan als zijn voorbeeld én vijand in het Kremlin. Rivalen werden meedogenloos vernietigd. Pluimstrijkers uitgebuit. Eigenwijze talenten spraken hem tegen en werden keer op keer vernederd en gestraft, maar wel net nog gespaard om China vakkundig te kunnen regeren. Zelf zweefde Mao boven de partij en natie, intrigeerde, verdeelde en heerste en pookte 'de permanente revolutie' op. Hij veroorzaakte hongersnoden en burgeroorlogen. Tientallen miljoenen mensen gingen ten onder.

Na Stalins dood was er geen ander die de nummer één van de revolutie kon zijn. Mao lanceerde radicale campagnes en hoewel partij en leger die probeerden te dimmen, riep hij de jonge Rode Garde op: “Val de hoofdkwartieren aan!” Het Kremlin begreep dat ideologisch beschouwd Moskou Mao's echte doelwit was. Na zijn 'culturele revolutie' steunde het leger hem in een adembenemende zwenking waar Stalin trots op zou zij