De onzichtbare aanslag op gezondheid

Fijn stof, het komt geregeld in het nieuws en de gevolgen voor onze gezondheid zijn niet min. Toch schiet de politiek niet in actie, al liggen we ver boven de normen van de Wereldgezondheidsorganisatie. Met mijn vragen trok ik naar UHasselt naar dé expert in deze materie prof. Tim Nawrot.

SHOWNOTES

Fijn stof en ultrafijnstof: het klinkt als een bekend verhaal, maar hoe gevaarlijk is het nu écht? In deze aflevering van Fit naar de 100 gaat professor Tim Nawrot, één van de meest gerenommeerde experts in het onderzoek naar luchtvervuiling en gezondheid, diep in op wat fijnstof met ons lichaam doet, van jong tot oud, en zelfs al vóór de geboorte.

Wat je leert in deze aflevering

Het verschil tussen fijnstof en ultrafijnstof.

Fijn stof (PM2,5) bestaat uit deeltjes kleiner dan 2,5 micrometer. Ultrafijnstof is nog kleiner dan 100 nanometer — klein genoeg om via de longen in de bloedbaan te belanden en zo elk orgaan in het lichaam te bereiken.

Waarom het schadelijk is.

Fijn stof veroorzaakt ontstekingsreacties (inflammatie) in het lichaam. Die inflammatie speelt een centrale rol bij veroudering en bij het ontstaan van tal van ziekten, van hart- en vaatziekten tot beroertes en kanker. Sinds 2013 classificeert het International Agency for Research on Cancer (IARC) luchtvervuiling zelfs als bewezen kankerverwekkend.

De cijfers in Vlaanderen.

De Wereldgezondheidsorganisatie hanteert een advieswaarde van 5 microgram per kubieke meter. In Vlaanderen zitten we gemiddeld rond de 12 tot 13 microgram. Goed nieuws: rond 2000 was dat nog 20 microgram, dus er is duidelijk verbetering. Slecht nieuws: er bestaat geen veilige ondergrens.

Fijn stof begint al voor de geboorte.

Prof. Nawrot en zijn team vonden roetdeeltjes terug in de placenta, in navelstrengbloed én in de hersenen, lever en longen van foetussen. Slechts 10 procent van de deeltjes wordt door de placenta tegengehouden. Kinderen die tijdens de zwangerschap meer aan luchtvervuiling werden blootgesteld, worden geboren met kortere telomeren, een marker die gelinkt is aan versnelde veroudering.