Hoe de virtuele verpleegafdeling honderdduizenden ziekenopnames kan voorkomen

Nederland kan jaarlijks ruim 350.000 ziekenhuisopnames en bijna 500.000 consulten voorkomen door patiënten thuis te volgen in plaats van in het ziekenhuis. De technologie is er, werkt en groeit hard, maar de brede opschaling komt moeizaam van de grond. De grootste obstakels zitten niet in de zorg zelf, maar in de manier waarop die wordt bekostigd en in de versnipperde uitwisseling van patiëntgegevens.

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen de opkomst van thuismonitoring en de virtuele verpleegafdeling. Te gast zijn Michael van Herwerden, internist-intensivist bij het Erasmus MC en initiatiefnemer van de virtuele verpleegafdeling, en Jan Willem Spijkman, sectorbankier gezondheidszorg bij ING en medeauteur van een themastudie over thuismonitoring in ziekenhuizen.

Van Herwerden legt uit hoe de virtuele verpleegafdeling werkt: de diagnose wordt in het ziekenhuis gesteld, maar het herstel verplaatst naar de huiskamer. Patiënten meten thuis een paar keer per dag zelf hun bloeddruk en zuurstofgehalte en vullen een vragenlijst in; een gespecialiseerde telenurse beoordeelt die waarden binnen het uur en schakelt bij afwijkingen de behandelend arts in. Bloedafname loopt via een regionale prikdienst, en zelfs een infuus met antibiotica kan thuis, met hulp van een technisch thuisteam. Het Erasmus MC blijft medisch verantwoordelijk alsof de patiënt is opgenomen. Zorgpaden voor onder meer hypofyse-operaties, bacteriële infecties en hartfalen laten zien wat al kan en waar de grenzen liggen, bijvoorbeeld bij medicijnen met een nauwe marge.

Spijkman schetst de urgentie: het personeelstekort loopt op van zo'n 70.000 vacatures nu naar ruim 240.000 in 2034, terwijl de zorgvraag door vergrijzing en multimorbiditeit blijft groeien. Ongeveer de helft van de ziekenhuiszorg zou thuis kunnen plaatsvinden. Toch remt de bekostiging de opschaling af: een patiënt die naar het ziekenhuis komt, levert via de diagnose-behandelcombinaties meer op dan een belletje of een meting op afstand. Volgens Spijkman ligt de sleutel bij afspraken tussen ziekenhuizen en zorgverzekeraars, zoals een aanneemsom voor complexe zorg, zodat ziekenhuizen ruimte krijgen om zorg thuis op te schalen. Transitiegelden uit het Integraal Zorgakkoord en de komende doorbraakmiddelen van VWS moeten die verschuiving verder aanjagen.

Ook de uitwisseling van patiëntgegevens komt aan bod. Nederland koos ooit tegen een landelijk EPD, wat volgens Van Herwerden een grote misser was. Waar België en Fi