#12 met René Meijer; over het vergroten van mentaliserend vermogen

De Kunst van Mentaliseren: Zelfreflectie en Empathie in Coaching en Teams

IntroductieIn deze aflevering van de PodVIS spreken Phyleen Manger Cats en René Meijer over het concept 'mentaliseren'. Ze bespreken de definitie, de oorzaken van een verminderd mentaliserend vermogen en hoe je dit kunt herkennen. De kern van het gesprek richt zich op concrete strategieën om mentaliseren te bevorderen in zowel individuele coaching als in teamverband, met een nadruk op de 'niet-wetende houding' en praktische interventies.

Definitie en Kernprincipes van MentaliserenRené Meijer definieert mentaliseren als een proces dat niet puur cognitief is, maar zowel denken als voelen omvat. Het rust op twee pijlers: zelfreflectie (het vermogen om over jezelf na te denken en te voelen) en inlevingsvermogen (het vermogen om je in een ander te verplaatsen). Hij benadrukt dat ieders mentaliserend vermogen afneemt onder invloed van hoge emoties, zoals boosheid of verliefdheid. Wanneer men boos is, is er geen ruimte voor rustige reflectie of empathie.

Wetenschappelijk is aangetoond dat het mentaliserend vermogen zich in de prefrontale cortex van de hersenen bevindt. Bij verliefde mensen "gaat het licht daar uit", wat de uitdrukking "liefde maakt blind" neurologisch ondersteunt. Het weten wat mentaliseren is, is dus niet voldoende om het in een emotioneel geladen situatie ook te kunnen. Een belangrijk principe is dat wanneer mensen zich niet gezien of gehoord voelen, hun vermogen om zich in de ander in te leven sterk vermindert, omdat de eigen behoefte aan erkenning dan voorop staat.

Oorzaken en Herkenning van Verminderd Mentaliserend VermogenDe ontwikkeling van het mentaliserend vermogen is niet aangeboren, maar wordt gevormd in de kindertijd en is sterk verbonden met veilige hechting. Mensen die onveilig gehecht zijn, hebben dit vermogen vaak minder goed ontwikkeld. Het goede nieuws is echter dat het later in het leven alsnog aangeleerd en versterkt kan worden, bijvoorbeeld door contact met een veilig gehechte partner of met behulp van een coach.

René signaleert met spijt een maatschappelijke trend van toenemende polarisatie en afnemende bereidheid om zich in anderen te verdiepen, versterkt door social media-algoritmes. Een verminderd mentaliserend vermogen is te herkennen aan het gebruik van absolute, niet-mentaliserende uitspraken, zoals "dat is toch logisch?" of "dat hoor je niet te doen". Deze uitspraken duiden erop dat iemand niet verder reflecteert, wat overigens meestal niet ee