Het dubbele verhaal van de verspieders - preek

Wanneer wij luisteren naar het verhaal van de verspieders, horen wij een verhaal dat de Tora niet één keer vertelt, maar twee keer. En de rabbijnen zeggen: wanneer de Tora iets herhaalt, is het niet omdat wij het vergeten zijn, maar omdat wij het nog niet diep genoeg hebben verstaan. In Numeri horen wij het verhaal zoals het gebeurde. De Eeuwige zegt: “Stuur voor jezelf mannen.” Rashi zegt: dit is geen gebod, maar een concessie. God zegt: als jullie niet kunnen vertrouwen zonder te zien, ga dan maar zien. Bamidbar Rabba vergelijkt dit met een koning die zijn zoon een geschenk wil geven, maar de zoon zegt: “Laat mij eerst kijken of het wel goed is.” De koning antwoordt: “Ik weet dat je het niet aankunt, maar als je het wilt, ga dan.” De midrasj zegt: zo was het met Israël. God wist dat de missie hen zou breken, maar Hij liet hen gaan omdat vertrouwen niet kan worden opgedrongen.En dan gaan de twaalf verspieders. De midrasj vertelt dat zij bij Chevron kwamen, waar de reuzen woonden, en dat God hen juist daarheen leidde om hen te laten zien dat zelfs de grootste vijanden sterfelijk zijn. Maar de verspieders zagen niet wat God wilde dat zij zagen. Bamidbar Rabba zegt: “Zij zagen, maar zij zagen niet.” Zij zagen de reuzen, maar niet de God die hen uit Egypte had geleid. Zij zagen de muren, maar niet de wolk die hen omhulde. Zij zagen de vrucht van het land, maar niet de vrucht van de belofte.De midrasj vertelt zelfs dat God de bewoners van het land op dat moment in rouw dompelde, zodat de verspieders ongezien konden rondtrekken. Maar de verspieders interpreteerden dit verkeerd en zeiden: “Het is een land dat zijn bewoners verslindt.” De rabbijnen zeggen: dit is de tragedie van angst — zij verdraait zelfs de tekenen van bescherming tot tekenen van gevaar.En dan komt die ene zin: “Wij kunnen niet optrekken, want zij zijn sterker dan wij.” Rashi zegt: lees het ook als: sterker dan Hij. De midrasj hoort hierin een fluistering van ongeloof, een moment waarop de angst zo groot wordt dat zelfs de herinnering aan de wonderen vervaagt.Maar dan horen wij het verhaal opnieuw in Deuteronomium. Mozes staat op de drempel van het land en kijkt terug. En hij vertelt het anders. Hij zegt niet: “God zei: stuur mannen.” Hij zegt: “U kwam naar mij toe en zei: laten wij mannen uitsturen.” De midrasj in Sifrei Devarim zegt dat Mozes hiermee de wortel van de zonde blootlegt: het was niet de missie die verkeerd was, maar het hart dat haar voortbracht. De angst was er al vóór de verspi