2. De weg naar de lancering

De ESA mag jaarlijks één astronaut leveren aan het ISS, op basis van de bijdrage  van het Europese ruimtevaartorganisatie aan het internationale ruimtestation. Dat schiet niet op, volgens André Kuipers. Vooral het contrast met het Amerikaanse ruimteprogramma is schrijnend. ‘De NASA heeft elk jaar een nieuwe groep astronauten nodig, de ESA eens in de tien à vijftien jaar.’

Dit is een podcast van BNR & Quest. Je vindt alle afleveringen in de BNR app, of wekelijks twee afleveringen via alle bekende platformen. Zweef nog even verder met Andre door de ruimte met zijn wekelijkse column op Quest.nl.

Afhankelijk van je bijdrage aan het ISS mag je meer mensen leveren voor experimenten aan boord je krijgt. Europa mag op basis van het aandeel van 8 à 9 procent van het budget jaarlijks één astronaut leveren. Dat betekent dat de afgelopen veertig jaar eigenlijk maar vier lichtingen uit de ESA zijn toegelaten, zegt Kuipers. ‘In de eerste groep van ESA-astronauten hadden we Wubbo Ockels, Nederlands eerste astronaut, ik zat in de tweede groep — al behoorde ik in eerste instantie niet bij de zes geselecteerden.’

In 2006 kwam de derde groep, zegt Kuipers, en dat zijn de mensen die nu vliegen. Pas twee jaar geleden werd een vierde groep geselecteerd. Dat betreft de professionele astronauten die in dienst zijn van het ISS, die reparaties en onderhoud plegen en wellicht nog eens naar de maan zullen gaan. ‘Dus ik heb het niet over de commerciële astronauten, die betalen voor hun vlucht.’

De uiteindelijke selectie van astronauten is grotendeels politiek en mede afhankelijk van het aandeel in de ESA-bijdrage. Er zitten altijd astronauten bij de selectie uit de drie grootste landen, Frankrijk, Duitsland en Italië. De verdere selectie gebeurt in nauw overleg met de verschillende agentschappen, waarbij wordt gekeken naar een goede balans, zegt Kuipers. ‘Dus geen twee kapiteins op een schip, een mix van volgers en leiders en een mix van ervaren en nieuwe mensen.’

Het hele proces begon voor Kuipers met het sturen van een ouderwetse sollicitatiebrief, nog getikt op een oude typmachine. Na een verlossend telefoontje mocht hij beginnen aan het selectieproces, met onder meer diverse tests en interviews. Die verliepen voorspoedig – op een incidentje met een omgestoten glas jus d’orange na. ‘Tot mijn verbazing werd ik gebeld dat ik door was naar de volgende ronde. Ik weet nog waar ik was toen ik gebeld werd: thuis, om een presentatie met allerlei dia’s voor te bereiden, over ruimtev