5. Achter de horizon vallen

Een ruimtestation als het ISS is eigenlijk maar een gekke wereld, die heel anders is dan wat je gewend bent: geen zwaar, geen licht, geen onder, geen boven, en dat is zeker even wennen, zegt André Kuipers. Dat levert vreemde gewaarwordingen op. ‘Ik kwam wel eens ergens binnen waarvan ik dacht dat ik er nog nooit eerder was geweest. Ik vond het vreemd dat er lampen op de vloer waren, maar dan was ik dus ondersteboven binnengekomen.’ Je evenwichtsorgaan registreert dat niet. ‘Er is geen onder en boven, je bent aan het zweven.’

Dit is een podcast van BNR & Quest. Je vindt alle afleveringen in de BNR app, of wekelijks twee afleveringen via alle bekende platformen. Zweef nog even verder met Andre door de ruimte met zijn wekelijkse column op Quest.nl.

In de ruimte zijn die veranderingen in je lichaam op zich prima: dat je minder vocht vasthoudt en je uiteindelijk een halve liter minder circulerend volume hebt is geen enkel probleem, want je hebt dat vocht niet nodig, zegt Kuipers. ‘Maar zodra je teruggaat naar de aarde, gaat alles weer naar beneden toe. Dan heb je op een gegeven moment te weinig, en kun je flauwvallen, doordat je te weinig bloed om rond te pompen.’ Om dat te voorkomen zijn er speciale strakke broeken ontwikkeld. ‘Zo komt er niet meteen allemaal bloed in je benen.’

Astronauten trainen vooraf veel onder water, om het gevoel van zweven te imiteren. Als mensen vragen hoe het is om te zweven, zegt Kuipers ook vaak dat je dat in het zwembad dat gevoel het best benadert. ‘Dan heb je ook nergens meer een drukpunt en voel je je als een vis in het water. Het is een vaardigheid die je ontwikkelt en ik zou het elke dag wel willen doen: zweven is heel prettig, een heel vrij gevoel.’ ‘s Nachts zweefde Kuipers regelmatig zijn slaapkamer uit. ‘Loszweven door een donker ruimtestation is een magisch gebeuren.’

Achter de horizon vallen

Als je als astronaut zweeft, zweeft eigenlijk alles om je heen met dezelfde snelheid om de aarde. Je ruimteschip heeft een snelheid van 8 kilometer per seconde nodig om om de aarde heen te vallen. ‘De aarde trekt gewoon aan je, anders zou je zo het heelal in vallen.’ De hele truc is dat je zo hard gaat dat je steeds min of meer ‘achter de horizon valt’ en nooit meer op de grond terechtkomt. ‘En de lucht in het ruimtestation valt met je mee, niets stuwt je, niets houdt je tegen.’

Voordat Kuipers zelf astronaut werd, werkte hij al als coördinator van experimenten in het ruimtestation ISS. Hij fungeerde als tussenper