Vraag het een mens, niet je chatbot

Liegt ChatGPT tegen je? Niet helemaal, zegt Julia Janssen, want een leugen heeft een motief en een machine geen bewustzijn. Maar de bedrijven erachter wél.

Kunstenaar en ambassadeur databescherming Julia Janssen schoof voor de zoveelste keer aan, dit keer met een pet op. Met haar installatie Chadding, die debuteerde rondom het World Economic Forum in Davos, laat ze ChatGPT zelf vertellen hoe het onze kijk op de werkelijkheid kleurt: niet waarheidsgetrouw, maar plausibel klinkend, en steeds vaker gesponsord. Ze legt uit hoe merken via “generative engine optimization” antwoorden sturen, hoe de Israëlische overheid die techniek al inzette rond Gaza, en waarom de relatie met een chatbot gevaarlijker is dan met een rij Google-resultaten: het voelt als een coach, een vriend, een orakel. Daarna wordt het persoonlijk. Julia stortte in november 2025 twaalf meter een ravijn in, alleen, zonder telefoon, met een gebroken arm, en moest zichzelf eruit klimmen en zwemmen. Dat ongeluk werd haar scherpste argument: elke keer dat je een chatbot om advies vraagt, geef je je brein het signaal dat je het zelf niet kan. Haar tegenzet is een pet met “Ask anything”, een uitnodiging om weer mensen iets te vragen in plaats van een AI.

Over Julia Janssen

Julia Janssen (1994) is kunstenaar, spreker en sinds 2021 ambassadeur van Stichting Data Bescherming Nederland (SDBN), waar ze betrokken is bij collectieve rechtszaken tegen onder meer X, Amazon en Adobe. Ze maakt interactieve en performatieve installaties over de invloed van data en AI, eerder onder andere het voorleesproject met 835 privacyvoorwaarden en een werk waarin ze haar hele Facebook-archief op pingpongballetjes beschreef. In 2023 nam Mozilla haar op in de Rise25.

LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/julia-janssen-85218b141/ Website: https://studiojuliajanssen.com/ In deze aflevering

0:00:00 Intro: succesvol Big Tech aanpakken en waarom je echt alles mag vragen

0:00:25 Terug aan tafel, met een pet, en de ironie van Instagram

0:03:19 Chadding in Davos: kunst tussen de house of Amazon en house of Google

0:05:26 Geen waarheidsmachine maar een plausibiliteitsmachine

0:11:03 Het gesprek met ChatGPT: “zijn je antwoorden neutraal?”

0:12:46 SEO werd GEO: hoe merken zich in je chatbot wurmen

0:14:54 Hij, zij of het? Waarom Julia bewust “het” zegt