#22 Jan Bransen - Twee keer niet gekeken

<p><strong>Fakkeldragers in het Onderwijs – met </strong><a href="https://www.janbransen.nl/nl/over-mij/" target="_blank" rel="ugc noopener noreferrer"><strong>Jan Bransen</strong></a></p><p>Aflevering opgenomen op vrijdag 13 maart 2026, Radboud Universiteit Nijmegen.</p><p><br /></p><p>Wat gebeurt er wanneer we zo druk bezig zijn met meten, controleren en professionaliseren dat we vergeten waar we eigenlijk naar wilden kijken?</p><p>In deze aflevering ga ik in Nijmegen in gesprek met filosoof, hoogleraar en schrijver <a href="https://www.linkedin.com/in/jan-bransen-3aa96118/" target="_blank" rel="ugc noopener noreferrer">Jan Bransen</a> en onderwijsprofessional <a href="https://www.linkedin.com/in/stephan-haukes-79087768/" target="_blank" rel="ugc noopener noreferrer">Stephan Haukes</a>. Aanleiding is een ogenschijnlijk eenvoudige vraag:</p><p><em>Wanneer heb jij gedaan wat het systeem van je vroeg, terwijl je daarmee de mens misschien minder diende?</em></p><p>Een gesprek over onderwijs, vertrouwen, cijfers, bureaucratie, pedagogiek en de vraag wat kwaliteit eigenlijk betekent. </p><p>We beginnen in het Maria Montessori-gebouw van de Radboud Universiteit. Een gebouw waarin rechte én ronde lijnen bewust naast elkaar bestaan.</p><p>Een mooie plek voor een gesprek, waarin verschillende manieren van kijken voortdurend tegen elkaar aanschuren.</p><p>Wat gebeurt er wanneer een systeem vraagt om rechtlijnigheid, terwijl mensen zich zelden zo laten vangen?</p><p><strong>Check-in</strong></p><p>We verkennen momenten waarop je meeging met wat van je werd gevraagd en momenten waarop je besloot aan de boom te rammelen.</p><p><strong>Tussen de regels door</strong><br />Jan Bransen neemt een boek mee dat past bij een filosoof: <em>H</em><a href="https://lemniscaat.nl/boeken/het-touw-en-de-waarheid" target="_blank" rel="ugc noopener noreferrer"><em>et touw en de waarheid</em></a> van <a href="https://www.marcokunst.nl/over-mij/" target="_blank" rel="ugc noopener noreferrer">Marco Kunst</a>, geïllustreerd door <a href="https://jeskaverstegen.nl/" target="_blank" rel="ugc noopener noreferrer">Jeska Verstegen.</a></p><p>Een verhaal over twee werelden, over woorden die kunnen openen en vastzetten, over kleur en grijsheid en over een touw dat twee werelden met elkaar verbindt.</p><p>Jan leest voor uit een boek van een oud-student, en het gesprek dat volgt gaat over wat er gebeurt als je waarheid zoekt in strenge woorden, terwijl het echte leven ergens anders zit te wachten.</p><p><strong>Bladeren door de school</strong><br />Een sorteermachine, een doorstroomtoets waar niemand meer achter lijkt te staan, en een gebouw dat je met geen mogelijkheid in beweging krijgt. Jan trekt een vergelijking met een hunebed. Stephan herkent het uit de praktijk van alledag.</p><p><strong>Van bladzijde naar buitenwereld</strong><br />Jan vertelt over een drastische ingreep in zijn eigen collegezaal, de strijd die dat opleverde met de examencommissie en wat dat zegt over hoe we in Nederland naar universitair onderwijs kijken.</p><p>Jan kijkt vanuit de filosofie naar dezelfde werkelijkheid. Stephan brengt ervaringen uit de klas en vanuit schoolleiding mee. Daar ontstaat een gesprek over Cito, inspectiebezoeken, opleidingen, AI en de pedagogische relatie. Over wat er gebeurt wanneer fouten maken, samenwerken (afkijken) en leren van elkaar opeens verdacht worden.</p><p>Misschien is de interessantste vraag daarbij wel: wat proberen we eigenlijk op te lossen met alles wat we hebben georganiseerd?</p><p><br /></p><p><strong>Check-out</strong><br />Aan het einde van het gesprek schuiven we verder op.</p><p>Van cijfers naar mensen. Van kwaliteit naar de vraag waarvoor onderwijs er eigenlijk is. Van uniforme verwachtingen naar de rijke en verschillende werelden waarin kinderen opgroeien.</p><p>Wat betekent het wanneer we erkennen dat leren altijd plaatsvindt in relatie tot anderen, de omgeving en de wereld?</p><p>En wat vraagt dat van onze ideeën over kwaliteit, professio