#67 - Czy mamy wolną wolę? Dyskusje z naukowcami

Czy mamy wolną wolę? Czy w dokładnie tej samej sytuacji naprawdę moglibyśmy podjąć inną decyzję? Skąd biorą się nasze myśli, intencje i poczucie kontroli? I czy porzucenie wolnej woli musi oznaczać, że nasze decyzje nie mają znaczenia?

W dzisiejszym, trochę eksperymentalnym odcinku wracam do tematu, który pojawia się w podcaście od samego początku. Najpierw przypominam, dlaczego odrzucam wolną wolę rozumianą jako ostateczne, niezależne autorstwo naszych decyzji. Potem przechodzimy do fragmentów siedmiu wcześniejszych rozmów z naukowcami. Z jednymi się zgadzamy, z innymi dosyć mocno dyskutujemy. Patrzymy na ten sam problem z perspektywy neurobiologii, fizyki, psychologii i filozofii.

W odcinku poruszamy m.in. następujące kwestie:

- Czym różni się wolna wola od sprawczości, podejmowania decyzji i samokontroli?- Czy determinizm albo prawdziwa losowość pozwalają nam być niezależnymi autorami własnych wyborów?- Co możemy zauważyć, przyglądając się temu, jak pojawiają się nasze myśli?- Co eksperymenty Libeta mówią o podejmowaniu decyzji i czy rozstrzygają spór o wolną wolę?- Czy świadomość wpływa na nasze działania, czy tylko towarzyszy pracy mózgu?- Czy uprawianie nauki wymaga założenia wolnej woli?- Jak biologia, historia i kultura kształtują nasze wybory?- Czy można odrzucić wolną wolę, zachowując odpowiedzialność i sens działania?- Dlaczego porzucenie tej idei może prowadzić do większego współczucia i akceptacji, zamiast do nihilizmu?

Goście odcinka:

* dr Paweł Boguszewski: neurobiolog i popularyzator nauki.* prof. Marek Kuś: fizyk teoretyk* prof. Marek Binder: psycholog zajmujący się badaniem świadomości.* prof. Bartosz Brożek: filozof, prawnik i kognitywista.* dr hab. Michał Eckstein: fizyk zajmujący się matematycznymi podstawami teorii fizycznych.* prof. Andrzej Leder: filozof i psychiatra.* prof. Wojciech Glac: neurobiolog i popularyzator wiedzy o mózgu.

Zachęcam również do posłuchania pełnych rozmów.

Rozdziały:00:00:00 Wstęp i kilka słów o podcaście00:03:18 Co rozumiem przez wolną wolę?00:05:35 Człowiek jako część przyrody00:07:24 Determinizm, losowość i wolna wola00:09:55 Skąd bierze się poczucie kontroli?00:12:14 Czy wybieramy własne myśli? Mały eksperyment00:15:39 Czy bez wolnej woli wszystko traci sens?00:17:35 Brak wolnej woli a fatalizm00:20:38 Współczucie, akceptacja i odpowiedzialność00:25:26 Paweł Boguszewski: mózg, decyzje i wolna wola00:32:30 Eksperyment Libeta i opóźnienia w pracy mózgu00:36:04 Mózg a poczucie "ja"00:37:48 Odpowiedzialność i